Wat is dementiezorg?

Dementiezorg in het kort

Dementiezorg is het dagelijks leven zo organiseren dat iemand met dementie zich gekend voelt en kan blijven meedoen. Het draait om persoonsgerichte aandacht, een vertrouwde omgeving en een team dat de persoon kent en begrijpt. Bij Kloek gebeurt dit in kleinschalige huiselijke woonvormen, met een vast team rond elke bewoner.

Wat dementiezorg onderscheidt van andere zorgvormen, is de nadruk op herkenning en aansluiting. Niet de medische diagnose staat centraal, maar de mens met die diagnose. Wat eet zij graag? Welke muziek werkt geruststellend? Welke woorden veroorzaken onrust? Die kennis is het werkmateriaal van de zorg.

Wat dementie is en hoe het zich uit

Dementie is een verzamelnaam voor verschillende aandoeningen waarbij hersenfuncties achteruitgaan. Geheugen, oriëntatie, taal, gedrag en uiteindelijk ook lichamelijke functies worden geleidelijk minder. Het is een progressieve aandoening, wat betekent dat de zorgbehoefte over de tijd toeneemt.

Iedereen die met dementie leeft, doet dat op de eigen manier. De ene persoon wordt teruggetrokken, de ander juist onrustig. Sommigen verliezen eerst hun korte termijn-geheugen, anderen hun oordeelsvermogen of taalvermogen. Goede dementiezorg sluit aan bij deze persoonlijke variatie en past zich aan in de loop van de jaren.

Verschillende vormen van dementie

Er bestaan meerdere vormen van dementie. De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende vorm: volgens Alzheimer Nederland heeft ongeveer 70 procent van de mensen met dementie de ziekte van Alzheimer. Daarnaast zijn er vasculaire dementie, veroorzaakt door problemen met de bloedvoorziening in de hersenen, lewy body dementie, en frontotemporale dementie waarbij vooral persoonlijkheid en gedrag worden geraakt.

De vorm bepaalt deels het verloop en de zorgvraag. Maar in de dagelijkse praktijk van een woonzorglocatie zijn de verschillen tussen vormen vaak minder bepalend dan de verschillen tussen personen. Wij verzorgen bewoners met alle vormen van dementie en passen onze aanpak per bewoner aan.

Persoonsgerichte zorg als kern van dementiezorg

Persoonsgerichte zorg is de leidende benadering in moderne dementiezorg. De Zorgstandaard Dementie beschrijft het als het uitgangspunt voor goede dementiezorg: de persoon staat centraal met zijn of haar wensen, behoeften en levensverhaal, niet de aandoening. Het team leert wie iemand is, wat hem of haar drijft, wat angst veroorzaakt of juist rust geeft. Levensgeschiedenis, voorkeuren, gewoontes en relaties worden onderdeel van het zorgplan.

Dat klinkt vanzelfsprekend. In de praktijk is het niet vanzelfsprekend. Het vereist een team dat klein genoeg is om bewoners écht te kennen, met genoeg continuïteit dat die kennis behouden blijft. Daarom werkt persoonsgerichte zorg natuurlijker in een kleinschalige setting dan in een grote instelling met wisselend personeel.

Belevingsgerichte zorg in de praktijk

Belevingsgerichte zorg bouwt voort op persoonsgerichte zorg, met één extra principe: aansluiten bij de beleving van iemand met dementie, zonder voortdurend te corrigeren. Wanneer een bewoner denkt dat haar moeder zo komt, bewegen wij mee in dat gesprek. Wij vertellen niet dat haar moeder al jaren overleden is.

Waarom? Omdat correctie geen leereffect heeft bij dementie. De informatie wordt niet vastgehouden, maar het verdriet en de verwarring blijven wel hangen. Mee bewegen geeft rust en behoudt de relatie. Wij merken bij rondleidingen dat dit principe even voor families wennen is, totdat ze zien hoe het werkt.

Kleinschalig wonen als vorm van dementiezorg

Kleinschalig wonen is geen aparte zorgsoort, maar een vorm waarbinnen dementiezorg natuurlijker wordt. De huiselijke omgeving, de kleine groep en het vaste team scheppen voorwaarden voor persoonsgerichte en belevingsgerichte zorg. Bewoners hebben hun eigen kamer met meegebrachte spullen, koffie wordt ’s ochtends in de gezamenlijke keuken gezet, en het dagritme volgt het gewone leven.

Bij Kloek wonen meestal zes tot acht bewoners per huis. Dat aantal is geen toeval. Het is klein genoeg voor herkenning, en groot genoeg voor een werkbaar team. Lees meer over wonen bij Kloek of bekijk het verschil met een regulier verpleeghuis in onze vergelijkende blog.

Veiligheid en vrijheid in balans

Dementiezorg vraagt voortdurend om een balans tussen veiligheid en vrijheid. Iemand met dementie kan dwalen, vergeten dat het fornuis aan staat, of niet meer herkennen dat hij in de eigen kamer is. Dat vraagt om bescherming. Tegelijk verdienen bewoners bewegingsvrijheid, toegang tot de buitenruimte, en de kans om mee te doen aan het leven.

In de praktijk betekent dat: de voordeur niet automatisch op slot, maar wel toezicht. Een tuin waar bewoners zelf naar binnen en buiten kunnen. Geen onnodige beperkingen, maar wel ingrepen waar nodig. Wanneer er sprake is van gedwongen zorg, geldt de Wet zorg en dwang met duidelijke regels en toetsing.

Familie als partner in de zorg

Familie hoort bij dementiezorg. Niet alleen als bezoek, maar als partner. U kent uw dierbare langer dan welke zorgmedewerker dan ook. Welke gewoontes, welke lievelingsmuziek, welke verhalen worden steeds opnieuw verteld. Die kennis is goud voor goede zorg.

Bij Kloek nodigen wij familie uit om betrokken te blijven. Mee koffie drinken, bij activiteiten zijn, meedenken over het zorgplan. Wij vinden dat de relatie tussen bewoner, familie en zorgteam een driehoek vormt. Zonder de familiehoek is die driehoek niet compleet.

Vakmanschap en scholing van zorgmedewerkers

Goede dementiezorg vraagt vakmanschap. Niet alleen verpleegtechnische kennis, maar ook het vermogen om geduldig aanwezig te zijn, niet-medisch gedrag te begrijpen, en in de schoenen van iemand met dementie te kunnen staan. Dat leert u niet uit een boek.

Bij Kloek scholen wij onze zorgmedewerkers continu in dementiespecifieke methodes en in de zachtere vaardigheden die deze zorg vraagt. Reflectie op de eigen praktijk, casuïstiekbesprekingen, training in omgaan met onrust en agressie. Vakmanschap is geen einddoel maar een doorlopende ontwikkeling.

Dagelijks ritme bij kleinschalig wonen

Een dag in een Kloek-locatie volgt het gewone leven. Opstaan op uw eigen tempo, ontbijten in de keuken, een wandeling of activiteit, een warme maaltijd, een rustmoment, koffie met bezoek. Geen strakke tijden, wel een herkenbaar ritme. Voor mensen met dementie biedt dit ritme rust zonder dat het keurslijf wordt.

Activiteiten zijn afgestemd op wat bewoners leuk vinden. Voor de één is dat samen koken, voor de ander muziek, voor weer een ander gewoon meedoen bij het opvouwen van de was. Niet iedere bewoner doet iedere dag aan iedere activiteit mee. Meedoen is altijd vrijwillig.

Hoe Kloek dementiezorg in de praktijk brengt

Wat wij hierboven hebben beschreven, is geen theorie. Het is hoe het er bij ons elke dag uitziet. Een vast team per locatie. Bewoners die hun eigen kamer hebben met eigen spullen. Een keukentafel die ’s ochtends meer beslissingen ziet dan iedere vergadertafel. Familie die binnenkomt door de voordeur, niet door een receptie.

Wij merken bij rondleidingen dat veel families verrast zijn door hoe gewoon het hier eruit ziet. Dat is geen toeval. Het is precies wat dementiezorg, in onze visie, hoort te zijn. Wilt u zien hoe dit werkt? Plan een bezoek bij een locatie bij u in de buurt of kom op de koffie zonder verplichting.